05-10-20

Q&A - Welke voorzorgen kunt u nemen tegen het coronavirus?

De hele wereld is (opnieuw) in de ban van het coronavirus. Hoe vermijdt u de besmetting van uw medewerkers en welke voorzorgen kunt u nemen?

Wat zijn coronavirussen?

Coronavirussen zijn een grote groep virussen die verschillende aandoeningen aan de luchtwegen kunnen veroorzaken. Van slechts zes coronavirussen – waaronder het SARS- en MERS-virus – was tot voor kort bekend dat ze naast dieren ook mensen kunnen besmetten. Het nieuwe virus zou het zevende zijn.Coronavirussen zijn zoönotisch: ze leven in dieren, maar kunnen overgaan op de mens. Bij SARS waren vleermuizen naar alle waarschijnlijkheid de verspreiders van het virus, bij het MERS-virus kamelen. Het is nog onduidelijk welk dier het nieuwe coronavirus covid-19 verspreidt. Het virus dook voor het eerst op in China, vermoedelijk op een voedselmarkt in Wuhan (een stad met 11 miljoen inwoners in de Chinese provincie Hubei).

Lees ook: Coronabeleid op de werkvloer: 3 inzichten uit ons webinar

Hoe vermijdt u besmetting van uw medewerkers?

1- Wat zijn de symptomen?
Hoge koorts en hoesten zijn de meest voorkomende symptomen van COVID-19, zo blijkt uit onderzoek door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Vermoeidheid, slijm ophoesten en een benauwd gevoel vervolledigen de top vijf.

Patiënten met een zwakke gezondheid kunnen een longontsteking oplopen. Voorlopig zijn dan ook vooral oudere personen en mensen met chronische gezondheidsproblemen (bv. aandoeningen van de luchtwegen, hartziektes, diabetes) gestorven aan het nieuwe coronavirus. 

De symptomen van COVID-19 lijken erg op die van een gewone griep en in mindere mate van een verkoudheid.

Raadpleeg je huisarts als je:

1/ een van volgende symptomen hebt die acuut zijn ontstaan, zonder andere duidelijke oorzaak:

  • droge hoest
  • ademhalingsproblemen
  • pijn in de borst
  • acuut verlies van smaak of geurzin

2/ Minstens twee van de volgende symptomen hebt zonder andere duidelijke oorzaak:

  • koorts
  • spierpijn
  • vermoeidheid
  • loopneus
  • keelpijn
  • hoofdpijn
  • verminderde eetlust

Let op: deze lijst met symptomen is niet limitatief.


Hoe onderscheidt u hooikoorts van een coronabesmetting?
De lente betekent ook de start van het pollenseizoen. Ongeveer 1 op 4 Belgen heeft in meer of mindere mate last van hooikoorts. De klachten: een verstopte of lopende neus, niesbuien en jeuk aan neus en/of ogen. Heel gelijklopend dus met de symptomen van COVID-19.

Maar bij een corona-infectie treden ook (hoge) koorts, vaak ook geur- en smaakverlies en een algemeen ziektegevoel op. Hebt u ook deze symptomen, contacteer dan zeker uw huisarts.



2- Welke voorzorgen kunnen werknemers nemen om besmetting te voorkomen?
Volg op de werkvloer de algemene maatregelen:

In onze heropstartgidsen vindt u specifieke maatregelen voor uw sector om uw werknemers veilig terug aan de slag te laten gaan.

Het is cruciaal dat we de hiërarchie van de preventiemaatregelen blijven respecteren. Concreet: pas wanneer de eerste maatregel in de hiërarchie niet kan worden gerespecteerd, wordt de maatregel op het niveau eronder van kracht enzovoort.

Preventieve maatregelen volgens hiërarchie

  1. Blijf thuis, zeker wanneer u ziek bent.
  2. Beperk uw fysieke sociale contacten.
  3. Werk maximaal via telewerk als de functies dit toelaten.
  4. Was vaak uw handen met water en zeep.
  5. Hou minstens 1,5 meter afstand, binnen én buiten.
  6. Draag een mondmasker op het openbaar vervoer en op drukke openbare plaatsen of volgens de plaatselijk geldende regionale richtlijnen.

Een mondmasker dragen is geen garantie dat u niet besmet raakt, maar voorkomt wel dat u zelf ziektekiemen verspreidt. Gezondheidswerkers die in nauw contact komen met Covid-19-patiënten gebruiken wel een speciaal mondmasker, bij voorkeur van de categorie FFP2 of FFP3.​​



3- Mag u als werkgever de temperatuur meten van werknemers?

De FOD WASO (Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg) heeft hieromtrent een advies gegeven. De temperatuur meten bij werknemers lijkt niet de meest geschikte en haalbare preventiemaatregel om de verspreiding van het coronavirus te beperken.

De belangrijkste preventieve maatregelen zijn:

  • propere en hygiënische werkplekken voorzien door regelmatig te ontsmetten
  • werknemers goede hand- en respiratoire hygiëne laten toepassen op de werkplek
  • werknemers informeren dat ze met ziektesymptomen beter niet komen werken
  • thuiswerk voorzien waar mogelijk
  • instructies voorzien voor het geval iemand ziek wordt en mogelijk met het coronavirus besmet is.

De eventuele beslissing om temperatuurmetingen in te voeren moet u opnemen in het arbeidsreglement via de gebruikelijke procedure, met de bijbehorende modaliteiten.



4- Mag u zieke werknemers naar de arbeidsarts sturen?
Neen. Het is het niet de rol van de arbeidsarts om een werknemer op een mogelijke besmetting te onderzoeken. Het Ministerie van Volksgezondheid legt die taak expliciet bij de huisarts, en – in tweede lijn – de ziekenhuizen. De correcte gang van zaken is om zieke medewerkers met hun huisarts contact te laten opnemen. Vertonen ze mogelijke symptomen van een besmetting met COVID-19 (koorts, hoesten…), dan dienen ze telefonisch een arts te raadplegen. Plaatsnemen in een wachtkamer kan tot verdere besmetting leiden.

Arbeidsartsen monitoren risico’s verbonden aan het werk en helpen die te voorkomen. Ze staan werkgevers bij om op de werkvloer de juiste maatregelen in te voeren die mogelijke besmetting helpen voorkomen. Tegelijk begeleiden ze hen bij andere werkgerelateerde vragen die door het virus opduiken.
 

Welke acties moet u nemen op de werkvloer?

1- Een medewerker kan of mag niet komen werken vanwege het risico, wat zegt de arbeidswet?
Is een medewerker besmet, dan is hij arbeidsongeschikt en gelden de normale regels zoals bij ziekte. De werknemer kan terugvallen op zijn ziekteverzekering en heeft recht op gewaarborgd loon. 

Verschillende groepen reizigers kunnen in quarantaine zitten in een hotel omdat een medereiziger met het coronavirus besmet is. Zit er ook een medewerker van u vast op vakantie of op zakenreis? Dan is hij (geldig) afwezig door overmacht, ongeacht of hij een arbeider of bediende is. De medewerker heeft in principe geen recht op loon, maar u kunt wel een regeling van tijdelijke werkloosheid aanvragen.



2- Welke coronamaatregelen moet u nemen op de werkvloer?
Niet iedereen kan telewerken in tijden van corona. Maar hoe garandeert u medewerkers in dat geval een veilige werkomgeving?

In dit artikel reiken we u een reeks handige tips aan en vindt u de checklist die de overheid gebruikt bij controles.

Raadpleeg onze sectorspecifieke heropstartgidsen. Daar vindt u een volledig overzicht van de aangeraden maatregelen voor uw bedrijf.



3 - Een werknemer komt terug uit vakantie uit een rode of oranje zone. Wat moet u als werkgever doen?
Een medewerker die terugkeert uit een rode zone moet verplicht in quarantaine en zich twee keer laten testen via de huisarts. Pas na de tweede negatieve test mag hij of zij uit quarantaine.

Bij de oranje zones zijn de richtlijnen verschillend: soms volstaat een test, bij terugkeer uit bepaalde landen is quarantaine verplicht. De voorwaarden per gebied vindt u op de website van de FOD Buitenlandse Zaken.

Als werkgever mag u niet eisen dat een werknemer zijn/haar reisbestemming meedeelt. U kunt het wel vragen, maar de medewerker kiest zelf of hij of zij de vraag beantwoordt.

Het is dus de verantwoordelijkheid van uw werknemer om het officiële reisadvies al dan niet te volgen, niet de uwe. Wel kunt u medewerkers uiteraard aansporen tot verantwoordelijk gedrag.

U mag de werknemer bij terugkeer geen test opleggen. Vertoont hij of zij geen symptomen, dan mag de medewerker het werk hervatten. U kunt dit niet verbieden.

Idealiter maakt u wel afspraken met werknemers die uit een risicogebied terugkeren. Denk maar aan telewerk of werken in een afgezonderde ruimte.



4 - Mag u als werkgever een test verplichten wanneer een medewerker terugkomt uit vakantie?
Als werkgever mag u niet zomaar actie ondernemen.

  • U mag enkel een medisch attest vragen als de werknemer zich ziek meldt.
  • Komt een medewerker opdagen met symptomen en is hij/zij nog in staat om zelfstandig terug naar huis te keren, vraagt u hem of haar met aandrang om naar huis te gaan en zo snel mogelijk de huisarts telefonisch te contacteren. Deze verplaatsing gebeurt best niet met het openbaar vervoer.
  • Lijkt de werknemer ernstig ziek te zijn, dan schakelt u de arbeidsarts in. Die kan de zieke werknemer eventueel naar een ziekenhuis (laten) brengen.

U mag de werknemer bij terugkeer geen test opleggen. Vertoont hij of zij geen symptomen, dan mag de medewerker het werk hervatten. U kunt dit niet verbieden.

Idealiter maakt u wel afspraken met werknemers die uit een risicogebied terugkeren. Denk maar aan telewerk of werken in een afgezonderde ruimte.



5 - Moet u medewerkers in quarantaine uitbetalen?
Moet een medewerker verplicht in quarantaine, maar kan hij/zij wel telewerken? Dan betaalt u het loon voor deze periode door.

Is telewerk geen optie, dan vraagt de werknemer een quarantaineattest aan zijn huisarts. Met dat attest heeft de medewerker recht op een uitkering. In samenspraak met u kan hij/zij ook bijkomende vakantiedagen opnemen.
 

Wat doet u bij een besmetting in uw bedrijf?

1- Wie moet u verwittigen als een werknemer besmet is?
Eerst en vooral geeft de behandelende huisarts de contactgegevens van de medewerker door aan de overheid, waarna een contactonderzoeker contact opneemt met de werknemer.

Is de medewerker in de dagen voor de besmetting op de werkplek geweest, dan zal de contactonderzoeker uw arbeidsarts op de hoogte brengen. De arbeidsarts kan daarna de nodige maatregelen nemen (thuiswerk, hoogrisicocontacten testen …) U hoeft uiteraard niet zo lang te wachten. Zodra u weet dat een werknemer besmet is, kunt u contact opnemen met de arbeidsarts voor advies over eventuele maatregelen.

 

2- Kunt u alle werknemers laten testen als een collega besmet is?
Neen. Contact tracing moet uitwijzen met wie de besmette persoon contact had tussen de 2 dagen vóór de symptomen opdoken en de dag waarop de werknemer in quarantaine ging (= risicoperiode).

Die personen worden dan opgedeeld in 'hoogrisicocontacten' en 'laagrisicocontacten'.

De hoogrisicocontacten zijn de personen die langer dan 15 minuten en op minder dan 1,5 meter contact hebben gehad met de besmette werknemer. Deze medewerkers worden gecontacteerd door de contactonderzoekers. Hen wordt gevraagd om 14 dagen in quarantaine te gaan en zich bij symptomen te laten testen.

Laagrisicocontacten hoeven niet thuis te blijven of zich te laten testen.

 

3- Kunt u werknemers verplichten een test te laten afnemen?
Als werkgever mag u geen medische gegevens van uw personeel verwerken. U kunt een coronatest aanbieden, maar werknemers zijn niet verplicht om daarop in te gaan. Laten ze zich wel testen via uw organisatie, mag u als werkgever het resultaat van de tests niet kennen. Zomaar tests afnemen is bovendien niet nuttig.

U kunt werknemers ook niet verplichten om zich te laten testen bij hun huisarts.

 

4- Hoe kunt u contact tracing organiseren in uw organisatie?
Contact tracing is essentieel om de verspreiding van het coronavirus op de werkvloer op te volgen, maar de privacy garanderen blijkt een moeilijke oefening.

Een optie is Savitas, een privacyvriendelijk contacttracingsysteem op basis van QR-codes. Die codes brengt u aan op plaatsen waar samenscholing (bijna) onvermijdelijk is. Werknemers die op die plek komen, scannen de code vrijwillig met hun smartphone. Een registratie of de installatie van de app komt er niet aan te pas. Alle scans gebeuren volledig anoniem, waardoor de privacy van alle medewerkers gegarandeerd is.

Bij een besmetting zijn dit de volgende stappen:

  • De besmette collega krijgt een code voor Savitas van hr of de arbeidsarts.
  • Met die code geeft de zieke werknemer de besmetting door aan Savitas.
  • Iedereen die rond hetzelfde moment dezelfde QR-code scande als de besmette persoon, wordt beschouwd als mogelijk besmet.
  • De mogelijk besmette personen krijgen bij de volgende scan het advies om zich te isoleren en hun dokter te bellen. Deze melding is vertrouwelijk.

Meer informatie over Savitas leest u hier.

 

5- Hoe brengt u hoogrisicocontacten in kaart?
Met een ‘risicoanalyse contacten’ bepaalt u de hoogrisicocontacten binnen uw onderneming. Er zijn nu eenmaal functies of omstandigheden waarin de preventiemaatregelen niet of moeilijk nageleefd kunnen worden. Met die risicoanalyse krijgt u een duidelijk zicht op wie een verhoogd risico loopt. Duikt er een collega op met symptomen of krijgt een werknemer een telefoontje van het contacttracingteam, dan kunt u snel schakelen en testen.

 

6- Wat moet u doen bij een verhoogde besmetting of clusterbesmetting in uw organisatie?
Zijn er meerdere besmettingen onder uw medewerkers? Raadpleeg uw (interne) preventieadviseur om de nodige maatregelen te nemen. Enkele voorbeelden zijn verplicht thuiswerk, hoogrisicocontacten in quarantaine plaatsen en eventueel tests organiseren.
 


Hoe blijft u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen?

Verschillende instanties volgen de situatie op de voet en delen de meest recente informatie:

Download de poster "Welke voorzorgen kunt u nemen tegen het coronavirus?"
Download de poster "Hoesten & niezen: volg deze stappen om de verspreiding van verkoudheid, griep en andere luchtweginfecties te voorkomen."

Lees ook: Coronabeleid op de werkvloer: 3 inzichten uit ons webinar


Mensura helpt u met een doelgerichte aanpak.

+32 2 549 71 00Mail ons