08-07-20

Q&A – Zijn de maatregelen uit de generieke gids verplicht?

De Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk, de Beleidscel van de Minister van Werk en experten van de FOD Werkgelegenheid werkten een generieke gids uit om de heropstart van de economie te ondersteunen. Deze bevat regels om het besmettingsgevaar op de werkplek te beperken. Maar zijn deze maatregelen verplicht? En kan je als werkgever vervolgd worden als je ze niet strikt toepast?​

In de generieke gids staan algemene regels en maatregelen, aangevuld met richtlijnen op sectoraal of ondernemingsniveau. De collectieve maatregelen in de gids hebben steeds voorrang op de sector- of bedrijfsspecifieke maatregelen. Een juridische analyse verduidelijkt in hoeverre de maatregelen verplicht zijn en wat de consequenties zijn van niet-naleving.

Zijn de generieke maatregelen afdwingbaar?

Voor de maatregelen in de gids geldt geen resultaats- maar een inspanningsverbintenis. Concreet: als werkgever mag u ervoor kiezen om andere maatregelen te volgen die een ‘gelijkwaardig beschermingsniveau’ bieden. U hoeft de maatregelen uit de generieke gids dus niet letterlijk na te leven, maar u bent wel verplicht om maatregelen treffen om een zo veilig mogelijke werkplek te creëren. Op die manier laat de generieke gids ruimte voor elke werkgever om de meest doeltreffende maatregelen te nemen voor zijn organisatie.

Wat als uw ‘gelijkwaardige’ maatregelen ontoereikend zijn of niet nageleefd worden?

Het ministerieel besluit maakt duidelijk dat de arbeidsinspectie toezicht zal houden op de naleving van de veiligheidsmaatregelen. Werkgevers kunnen niet strafrechterlijk vervolgd worden als ze de maatregelen niet naleven, omdat de generieke gids geen regelgevend document is.

Maar vergis u niet: er zijn weldegelijk gevolgen als u geen of ontoereikende maatregelen neemt. De generieke gids maakt deel uit van het welzijnsbeleid, en de maatregelen vallen dus onder de welzijnsverplichting. De welzijnswet schrijft voor dat elke werkgever de plicht heeft om het welzijn van zijn werknemers te bevorderen. Inbreuken op de welzijnswet hebben wél strafrechterlijke gevolgen.

Met andere woorden: als werkgever kunt u niet vervolgd worden om de specfieke maatregelen uit de gids niet na te leven, maar wel als u onvoldoende maatregelen hebt genomen (of niet kunt aantonen dat u voldoende maatregelen hebt genomen).

Kan uw werknemer u aansprakelijk stellen als u geen of ontoereikende maatregelen treft?

Ja. Als werkgever hebt u een contractuele verplichting om werknemers in veilige omstandigheden te laten werken. Als dat niet zo is, kan uw werknemer u contractueel aansprakelijk stellen.

Kan uw werknemer strafrechterlijk vervolgd worden als hij/zij de maatregelen niet naleeft?

In principe is enkel de werkgever strafbaar. Een werknemer kan enkel strafrechterlijk vervolgd worden als blijkt dat een gebrek aan voorzichtigheid met zekerheid een besmetting heeft veroorzaakt. Dat is een zware bewijslast.

Kan u als werkgever een werknemer aansprakelijk stellen als hij/zij de maatregelen niet naleeft?

Een werknemer mag volgens de wetgeving rond arbeidsovereenkomsten geen schade berokkenen aan collega’s, werkgevers of derden. Een werkgever kan zijn werknemer echter enkel aansprakelijk stellen voor het niet-naleven van de maatregelen bij: 

  • bedrog,
  • een zware fout,
  • een herhaaldelijke, lichte fout.

In het geval van coronamaatregelen zijn deze fouten niet eenvoudig aantoonbaar. De werkgever kan werknemers die maatregelen niet naleven wel tuchtsancties opleggen als dat in het arbeidsreglement is voorzien.


Vermijd de verspreiding van covid-19 op de werkvloer

Met onze heropstartgidsen zet u uw medewerkers veilig en gezond aan het werk in coronatijden. Meer info en tips ontdekt u op coronaophetwerk.be.


Mensura helpt u met een doelgerichte aanpak.

+32 2 549 71 00Mail ons