Leadership als pijler van mentaal welzijn

“In de hedendaagse arbeidsmarkt kan je je onveilig of autoritair leiderschap niet permitteren.” Aan het woord is Miet Leijssen, psychosociaal preventieadviseur bij Mensura.

“De sleutel is warm-zakelijk werken: menselijk en betrokken én tegelijk helder over richting, resultaten en afspraken. Dat is geen zachte optie. Het is professioneel leiderschap, dat gedrag en keuzes beïnvloedt, psychologische veiligheid vergroot en businessresultaten oplevert.”

Samen met An Janssens, Managing Partner bij The Tipping Point, stippelt Miet leiderschapstrajecten uit. Daarbij zorgt The Tipping Point voor basis leiderschapscompetenties (richting geven, feedback, coachend sturen, performantiegesprekken, prioriteiten, teamdynamiek) en Mensura voor het versterken van welzijnsvaardigheden (stresssignalering, warm-zakelijke gespreksvoering, psychologische veiligheid, verzuim- en re-integratieproces, doorverwijzen).

Leidinggeven = bouwen aan psychologische veiligheid

“Leidinggevenden zijn het eerste aanspreekpunt en dragen verantwoordelijkheid voor een veilige, motiverende context waarin welzijn bespreekbaar is”, verduidelijkt An. “Daarvoor zijn goede hr-processen cruciaal: rond verzuim, re-integratie, het tijdig oppikken van stress-signalen, het aanmoedigen van veerkracht, en duidelijke doorverwijskanalen naar hr, vertrouwenspersonen, de psychosociale preventieadviseur of externe hulp, zoals coaching.”

Miet: “De manier waarop een leidinggevende reageert in dat eerste contact is cruciaal. Als daar ‘brokken’ worden gemaakt – bijvoorbeeld door te bagatelliseren, te oordelen of onveilig te communiceren – dan slinken vertrouwen én verbinding. De gevolgen zijn groter dan vaak gedacht: demotivatie, verhoogd verzuim en zelfs uitstroom.”

Over welke skills zou elke leidinggevende moeten beschikken?

Miet: “De basisvaardigheden in ‘warm-zakelijk’ leiderschap. Denk aan signalen capteren dat er iets fout zit, op een psychologisch veilige manier een gesprek voeren, en weten wanneer en hoe door te verwijzen. Maar ook begeleiden bij verzuim en re-integratie en veerkracht bevorderen.

Om die zaken mogelijk te maken moet je als leidinggevende bouwen aan psychologische veiligheid, waarbij fouten en zorgen benoemd mogen worden. Tegelijk moet je zorgen voor heldere doelen en richting, door verwachtingen te managen en feedback te geven.

Belangrijk en vaak uit het oog verloren is ten slotte zelfzorg. Als leidinggevende moet je ook je eigen grenzen bewaken en niet alles zelf willen oplossen.”

Kan iedereen het leren om een goede leidinggevende te worden?

An: “Ja, mits twee voorwaarden. Een eerste is motivatie en leerbereidheid. Dat vraagt moed en zelfreflectie. Je moet bereid zijn om te investeren in gedrag, gesprekstechnieken en procescompetenties. Een tweede is de juiste context en ondersteuning. Dan hebben we het over duidelijke kaders, hr-processen en een leerlijn die praktische skills aanreikt én oefent.

Leiderschap is trainbaar gedrag, vaak geen aangeboren talent. Met goede begeleiding kan elke leidinggevende groeien naar warm-zakelijk leiderschap, dat veiligheid, motivatie en resultaten verenigt.”

Noden snel en goed capteren

Hoe houd je als leidinggevende alle bordjes in de lucht?

Miet: “Als leidinggevenden hoef je geen psycholoog of technische alleskunner te zijn. Het is een misvatting dat leidinggevenden ook expert moeten zijn in elke job van hun team. Net niet! Leidinggevenden maken het verschil door snel en goed te capteren wat een medewerker nodig heeft en de juiste ondersteuning te voorzien, in plaats van alle rollen zelf op te nemen.”

An: “Miet beklemtoonde al het belang van warm-zakelijk werken. Combineer menselijke nabijheid met duidelijke doelen, afspraken en opvolging. Zorg ook voor ritme en prioriteiten: focus op kerntaken en plan vaste welzijnsmomenten. Denk er ook aan om de leerlus te sluiten: reflecteer op gesprekken, vraag feedback en gebruik coaching of intervisie.”

Wat riskeer je als je niét inzet op coachen of opleiden van leidinggevenden?

Miet: “Verlies van vertrouwen bij het eerste contact, wat een opstapje kan zijn naar demotivatie, toename van verzuim of zelfs ontslag. Denk ook aan onzichtbaar lijden: signalen worden gemist, problemen escaleren en kosten lopen op.”

An: “In een autoritair of onveilig werkklimaat zie je ook dat innovatie en discretie dalen, en fouten onder de radar blijven. Leidinggevenden dreigen bovendien overbelast te raken. Door te veel zelf te willen oplossen, dragen ze bij aan een cultuur van brandjes blussen en kunnen ze uitgeput te raken. Onze opleiding doorbreekt dit door leidinggevenden vaardigheden en proceszekerheid te geven om welzijn en resultaat duurzaam te verbinden.”