Uv-veilig werken in openlucht: zo bescherm je werknemers
De zon op je gezicht, een fris briesje, de buitenlucht, ... Het klinkt heerlijk gezond maar voor werknemers die dagelijks buiten werken schuilt er ook een minder zichtbaar risico: uv-straling. En dat risico is allesbehalve klein. In België krijgt 1 op de 5 Belgen voor zijn 75e een vorm van huidkanker. Nochtans is een groot deel van de huidkankers te voorkomen door je werknemers goed te beschermen tegen uv-stralen.
In België zijn er jaarlijks meer dan 50.000 nieuwe gevallen van huidkanker, wat het de meest voorkomende en snelst stijgende vorm van kanker maakt in ons land. Een van de belangrijkste risicofactoren voor de ontwikkeling is de chronische blootstelling aan uv-straling.
Hoe zonzeker ben jij? 🤔 Test je uv-kennis met onze quiz! 💡
Buitenwerkers hebben dubbel zoveel risico op de ontwikkeling van niet-melanome huidkanker als mensen die binnen werken. Sinds 2024 zijn de huidkankers die ontstaan door langdurige blootstelling aan uv-straling bij buitenwerk ook erkend door Fedris als beroepsziekte. We delen de beste tips zodat je werknemers veilig aan de slag kunnen.
Het ABC van UV
Ultraviolette (uv) stralen komen altijd van de zon. Uv-A- en uv-B-straling ken je waarschijnlijk, maar er zijn ook uv-C-stralen.
Even alles op een rijtje!
Uv-A-stralen zorgen er niet voor dat je verbrandt, maar wel dat je huid veroudert (de ‘a’ staat voor aging). Uv-A is schadelijk voor je huid omdat het dieper in de huid doordringt en je het niet meteen merkt. De stralen worden niet gefilterd door onze ozonlaag en gaan door wolken en glas.
Uv-B-stralen worden wel grotendeels tegengehouden door de ozonlaag, en kunnen ook niet doorheen glas. Toch zijn ze ook schadelijk voor je huid, want de ‘b’ staat voor burning: je huid verbrandt als je er te lang aan wordt blootgesteld.
Uv-C-stralen worden door de ozonlaag gefilterd en zorgen dus niet voor ongemakken op onze aardbol. Of toch niet die van de zon. Want de stralen van uv-lampen is wel uv-C-licht en ook schadelijk als je er te lang mee in contact komt.
3 tips om je werknemers uv-veilig te laten werken in de openlucht
Tip 1: check de uv-index
In de uv-index kan je aflezen hoeveel uv-straling er in het zonlicht zit dat de aarde bereikt. Het heeft dus niets te maken met hoe warm het is. Vanaf een uv-index van 3 of hoger loopt je huid, indien onbeschermd, risico op schade. Je zou het met de maartse buien niet verwachten, maar vanaf maart kan in België al een uv-index van 3 of hoger gemeten worden. De index check je op verschillende weerapps, zoals op die van het KMI.:no_upscale())
Tip 2: vermijd de zon
Neem verschillende maatregelen. Meervoud. Want één actie is zeker niet voldoende.
De beste manier om je te beschermen tegen de gevaarlijke effecten van de zon, is de zon simpelweg te vermijden. De zonkracht is het hoogst in de vier uren rond de middagzon. Voor België is dat tussen 11.30 en 15.30 uur. Zorg er dus voor dat je werknemers tijdens deze uren zeker schaduw opzoeken of een extra pauze binnen kunnen nemen.
Creëer bijkomende schaduw op de werkplek, met bijvoorbeeld een tent op de werkpost, overkapping op stellingen, of het verplaatsen van een werkpost naar een locatie in de schaduw. En wees extra waakzaam bij sterk reflecterende ondergronden, zoals wit zand, witte gevels, beton, ...
Heb je werknemers die minstens 2 uur per dag buiten werken? Neem het risico op blootstelling aan uv-straling dan ook mee in jeTip 3: kleren en smeren
De gouden regel bij schadelijke uv-stralen is: “weren, kleren en smeren”. Is de zon weren niet mogelijk? Zorg dan voor individuele beschermingsmiddelen (PBM), aangepast aan de werkomstandigheden en veiligheidsvoorschriften. Combineer verschillende maatregelen.
Voorzie uv-beschermende kleding (UPF 40+, wettelijke Europese norm) of spoor aan om losse kleding met lange mouwen en pijpen te dragen. Gebruik een dicht geweven stof, maar met een goed ademend vermogen zoals katoen. Donkere kleuren beschermen beter tegen uv.
Draag een zonnebril met uv-filter van zeker uv400. Dat komt overeen met een CE-markering 3, dat je op de binnenkant van de zonnebril kan aflezen.
Bescherm je gezicht en nek met een hoed met brede rand, of een veiligheidshelm met nekbescherming (‘sun flap’).
Smeer je gezicht en de onbedekte huid in met zonnecrème met hoge beschermingsfactor (minstens SPF30 tot SPF50). Smeer je minstens een half uur voor de blootstelling in en herhaal om de twee uur. Voorzie individuele tubes of een dispenser (‘zonnecrèmepaal’) op de werkpost.
ℹ️ De SPF-factor van zonnecrème toont enkel hoe sterk je beschermd bent tegen uv-B-stralen. Let er dus op dat je zonnecrème ook uv-A-bescherming vermeldt.
Wist je dat...
De uv-straling van de zon:
- kan je niet zien of voelen (in tegenstelling tot bv. infrarode straling)
- heeft geen link met temperatuur
- is kankerverwekkend voor mensen
- kan hoog zijn, zelfs op koele dagen in de herfst of lente
- dringt door wolken
- kan weerkaatsen op reflecterende oppervlakken zoals metaal, beton, water en sneeuw
Ook interessant