SOS hitte: noodpakket voor werken in warmte

1. Hoe warm is te warm?

Een te warme werkomgeving is niet alleen oncomfortabel en slecht voor de productiviteit; het kan ook gevaarlijk zijn voor de gezondheid (risico op uitdroging of hitteslag). Vooral voor werknemers met specifieke aandoeningen zoals hartklachten of suikerziekte.

Hoe mensen hitte ervaren, hangt niet enkel af van de luchttemperatuur, maar ook van factoren als de luchtvochtigheid en zonnestraling. En van welke activiteit ze uitvoeren.

Daarom gebruiken we de WBGT-index om de actiewaarden voor werken tijdens warm weer te bepalen, voor verschillende niveaus van fysieke werkbelasting.

WBGT = Wet Bulb Globe Temperature

De WBGT-index meet je met een specifieke WBGT-meter die rekening houdt met de luchttemperatuur, luchtvochtigheid en stralingswarmte van bv. de zon of aanwezige installaties. Let op: deze waarde is geen temperatuur, en kan behoorlijk afwijken van de luchttemperatuur die je op een gewone thermometer afleest!

Bij overschrijding van de actiewaarden moet je een aantal maatregelen nemen, zoals:

• voorzie een ventilatiesysteem

• voorzie zonneschermen bij rechtstreekse blootstelling aan de zon

• verlaag tijdelijk de fysieke belasting of pas het werkrooster aan om de blootstelling aan de warmte te beperken

• las extra rustpauzes in bij extreme hitte

• sta aangepaste kledij toe (warmtereflecterende kledij, eventueel korte broek en T-shirt als dat mogelijk is)

• bied gratis verfrissende dranken aan

Je weet natuurlijk niet op voorhand wanneer de actiewaardes overschreden zullen worden. En de warmte op de werkvloer kan al erg oncomfortabel aanvoelen voordat de index wordt overschreden. Daarom is het een goed idee om een preventief hitteplan op te stellen, en te bepalen wanneer het geactiveerd wordt.

Optioneel: preventief hitteplan

Wat staat er in een hitteplan? In het hitteplan komen de verplichte maatregelen die hierboven vermeld worden. Die kan je aanvullen met extra maatregelen op maat van je onderneming, zoals:

• Sta werknemers toe vroeger te beginnen werken en hun uurrooster aan te passen aan de zomertemperaturen.

• Plan het werk zo in dat de zwaarste (fysieke) inspanningen ’s morgens vroeg of ’s avonds laat gebeuren, of stel ze uit tot een koudere periode.

• Vermijd zo veel mogelijk onnodige zware inspanningen of verplaatsingen en sta tijdelijk een wat lager werktempo toe.

• Hou preventief zonneweringen dicht om te vermijden dat een gebouw al bij de eerste zonnestralen opwarmt.

• Informeer je werknemers over hoe ze signalen van bv. hitteslag en dehydratatie kunnen herkennen.

• Werknemers met specifieke aandoeningen zoals hartklachten en suikerziekte, of zwangere werknemers kunnen meer last hebben van warmte. Bespreek met hen wat er extra kan helpen.

2. Bescherm je werknemers tegen uv-straling

Werken je mensen buiten? Dan moet je rekening houden met de uv-index. Buitenwerkers hebben dubbel zoveel kans op ontwikkeling van huidkankers, die vooral door uv-straling ontstaan. Je kan het nochtans gemakkelijk voorkomen met de juiste maatregelen. In het heel kort: weren – kleren – smeren!

• Weren: vermijd de zon, zorg voor (extra) schaduw.

• Kleren: voorzie uv-beschermende kledij, hoofddeksels, zonnebril, ...

• Smeren: zonnecrème (elke 2 uur) is je beste vriend

ℹ️ Meer weten over de impact van uv-stralen?
Lees het in onze blog en test je kennis met onze quiz.

3. Let op voor brandgevaar

Werk je met brandbare of gevaarlijke stoffen? Hou ze uit de warmte en volg deze tips:

• Zorg voor ventilatie.

• Monitor regelmatig de temperatuur en stel eventueel een alarm in.

• Gebruik brandwerende kasten of opslagcontainers voor gevaarlijke stoffen.

• Materiaal buiten? Bescherm met reflecterende afdekking.

• Zorg voor heldere noodprocedures in geval het toch misloopt en een brand uitbreekt.

• Zomerregime voor je bedrijf? Check alle elektro en batterijen. Schakel alle elektrische toestellen uit als dat kan en trek de stekker uit het stopcontact.

ℹ️ Lees hier meer over brandveilig werken in de zomer.

4. Insecten: klein beestje, soms grote gevolgen

Wie zomer zegt, zegt beestjes. En wie buiten werkt, komt sneller in contact met insectenbeten van teken, wespen of bijen. Dat hoeft niet altijd grote gevolgen te hebben, maar kan soms wel tot ernstige gezondheidsklachten leiden. Een risico waar je dus zeker ook rekening mee moet houden.

Tekenbeten

Teken zijn kleine spinachtige beestjes die zich vastzetten op de huid van dieren en mensen om bloed te zuigen. Dat doen ze door zich vanuit struiken, varens of hoog gras naar beneden te laten vallen. Niet alleen in bossen, maar ook in parken, tuinen, weides en bermen liggen ze op de loer. Hoe warmer, hoe actiever ze zijn. Het is dus dubbel zo goed uitkijken in de lente en zomer, want een tekenbeet kan mogelijks leiden tot de ziekte van Lyme of tekenencefalitis (kan hersen(vlies)ontsteking veroorzaken).

Bescherm je werknemers die in het groen werken:

• Draag beschermende kleding (lange mouwen en broekspijpen in de sokken).

• Verkies lichtgekleurde kleding, zo zie je een teek beter.

• Blijf zo veel mogelijk op aangelegde paden.

• Onbedekte huid? DEET 40 of 50% en Tea tree-olie kunnen helpen om teken af te weren. Let op: zwangere vrouwen mogen geen hoge dosis DEET smeren.

• Controleer na het werk je lichaam op teken, vooral op warme plekken zoals oksels, liezen en knieholtes. Een teek gevonden? Verwijder die dan zo snel mogelijk op de juiste manier en let de weken nadien op eventuele klachten.

ℹ️ Omdat de besmetting met het virus in België zeldzaam is, is het momenteel niet nodig om je te laten vaccineren tegen tekenencefalitis. Reist een werknemer naar een risicogebied (Centraal – Oost Europa) wordt het vaccin wel geadviseerd.

Wespen- en bijensteken

Wespen- of bijensteken veroorzaken doorgaans een lokale roodheid en zwelling. Die reactie is vrij onschuldig, maar kan wel pijnlijk zijn. Met de juiste zorgen ter plaatse is de tussenkomst van een arts meestal niet nodig en verdwijnt de zwelling vaak na enkele uren. Treden er toch ernstigere symptomen op? Contacteer dan zo snel mogelijk een arts.

Je verkleint het risico op een steek door medewerkers te sensibiliseren met deze tips:

• blijf rustig wanneer een wesp of bij in de buurt komt

• vermijd geparfumeerde producten

• drink buiten niet rechtstreeks uit een blikje of flesje zonder eerst te kijken

• informeer collega’s en werkgever als je allergisch bent en draag zelf altijd een EpiPen bij je

ℹ️ Meer weten over allergische reacties op de werkvloer?
Lees hier wat je moet doen.

5. Vergeet eten en drinken niet

Een warme werkdag, zeker voor buitenwerkers, vraagt meer van het lichaam. Meer energie, meer vocht, meer voedingsstoffen. Met voldoende water en gezonde voeding bewapen je je lichaam al een groot stuk tegen de negatieve impact van hitte.

Water en de rest komt later

Hydrateren helpt tegen de hitte. Zorg er daarom voor dat medewerkers altijd toegang hebben tot fris drinkwater, of andere ongesuikerde en niet-koolzuurhoudende dranken. Een isolerende drinkbus helpt om dranken langer koel te houden.

Tip voor je werknemers: wacht niet tot je dorst krijgt om te drinken, dorst is namelijk een signaal dat je lichaam al vocht tekortkomt. Een handige truc is om een fles water dat (deels) bevroren is mee te nemen. Terwijl het ijs in de loop van de dag smelt, blijft het water ook in de namiddag nog heerlijk fris.

Slimme lunch

Dat broodje preparé laat je beter thuis. En ook mayonaise is niet het allerbeste plan als de temperaturen de pan uit swingen. Gebruik een koelkast of een tas met koelelementen, of zet je lunch op een schaduwrijke plaats als er geen koeling beschikbaar is.

Boterhammen of een salade? Je kiest best voor voedsel dat beter bestand is tegen hoge temperaturen, zoals:

• harde kazen

• salami of andere droge vleeswaren

• confituur

En liever niet voor:

• mayonaise

• eieren

• smeerkaas

• bereide salades

• rauw(e) vis of vlees

En die koffie?

Koffie en frisdrank zijn geen vervanging voor water. Je mag ze uiteraard drinken doorheen de dag, maar voldoende water blijft de beste dorstlesser tijdens warme werkdagen. Een hydraterend drankje zoals isotone sportdrank kan helpen bij extra inspanning.

6. Onweer en extreem weer

Na regen komt zonneschijn, maar in de zomer is het vaak omgekeerd. Een periode van hitte wordt regelmatig gevolgd door hevige onweersbuien. Is er storm op komst? Bereid je voor met deze tips:

• Volg het weer op en wees extra waakzaam bij waarschuwingen van het KMI.

• Stel risicovolle werkzaamheden uit. Werken op hoogte, aan stellingen of met kranen en andere hijswerktuigen kan onveilig zijn bij hevige wind of onweer.

• Zoek tijdig beschutting. Bij onweer is een gebouw of auto de veiligste plaats. Vermijd open velden, schuilen onder hoge bomen of metalen constructies.

• Beveilig materiaal en installaties. Sterke wind en felle regen kunnen losse materialen, signalisatie of gereedschap doen wegwaaien en zo gevaarlijke situaties veroorzaken.