Menopauze: van taboe naar talentbehoud

De arbeidsmarkt vergrijst en vervrouwelijkt. Toch blijven sommige thema’s opvallend afwezig in het welzijnsbeleid van organisaties; menopauze is daar een van. Straf, want niet alleen gaat élke vrouw door deze fase; 70 à 80% van hen ervaart ook klachten. En niet de minste. Van de bekende opvliegers en brain fog tot verhoogd stressniveau en minder gekende klachten. Die klachten hebben een grote impact op het leven en zeker ook op de werkvloer. Hoe ga je daar als leidinggevende of hr-afdeling mee om?

Op deze pagina:

Menopauze: meer dan opvliegers

Voor elke vrouw ziet de menopauze er anders uit. Er zijn meer dan 40 soorten klachten, fysiek en mentaal, die niet altijd bij iedereen even uitgesproken aanwezig of duidelijk zijn. Bovendien is er een pré- en postfase waardoor de hormonale chaos zo’n 7 à 10 jaar kan aanhouden. Heftig? Zeker. Maar ook complex: wat kan je wel of niet doen om werknemers of jezelf te ondersteunen?

Peri-meno-post?

De “overgang” is de algemene term rond alles wat de ‘hormonale pauze’ betreft: perimenopauze, menopauze en postmenopauze. Maar wat is nu precies het verschil tussen die fases?

Perimenopauze:

  • start ongeveer 10 jaar voor de laatste menstruatie

  • tussen de laatste regelmatige cyclus en laatste menstruatie

  • klachten pieken vlak voor de menopauze en blijven enkele jaren daarna aanhouden

Menopauze:

  • de gemiddelde leeftijd is ongeveer 51 jaar

  • de menopauze is het moment na 12 opeenvolgende maanden zonder menstruatie

  • de vrouw is niet meer vruchtbaar

Postmenopauze:

  • de tijd na de menopauze

  • de vrouw niet meer vruchtbaar

Doorheen deze fases ervaart 70 tot 80% van de vrouwen verschillende klachten. De meest voorkomende zijn:

  • vermoeidheid en slaapproblemen

  • stemmingswisselingen en prikkelbaarheid

  • stresspieken

  • geheugenproblemen en brain fog (hersenmist)

  • opvliegers (vapeurs)

  • gewrichtspijn en stijfheid

  • verhoogde stressgevoeligheid

  • botontkalking of artritis

  • cardiovasculaire aandoeningen zoals verhoogde cholesterol, bloeddruk en hartslag

Door enkele van deze klachten wordt de (peri)menopauze vaak onterecht verward met burn-out of depressie. Niet alleen door de omgeving maar ook door de vrouw zelf. Er bestaat bovendien geen test die duidelijkheid schept over de menopauze, wat het des te moeilijker maakt om de klachten correct te interpreteren.

Impact op het werk groter dan gedacht

We hebben het over een grote groep die geïmpacteerd is. In België is meer dan 43% van de vrouwelijke werknemers ouder dan 45 jaar; precies de groep waarin (peri)menopauze zich afspeelt. In bepaalde sectoren zoals zorg en onderwijs is dat aandeel nog groter. In totaal gaat het over één vijfde van de werkende Belgische bevolking.

Uit onderzoek blijkt dat menopauzale klachten kunnen leiden tot gemiddeld 26 dagen per jaar extra verzuim. Daarnaast is er ook presenteïsme: vrouwen komen wel werken maar functioneren minder goed door vermoeidheid, concentratieproblemen of stresspieken. En het slechtste nieuws: 1 op de 10 vrouwen verandert van werk door de klachten. Dat is zonde van de waardevolle kennis en ervaring die je organisatie verliest. Bovendien zijn oudere werknemers vaak ook mentor of buddy van nieuwere of jongere collega’s, kennen zij het bedrijf al zeer goed en brengen ze een zekere stabiliteit in teams door hun jarenlange aanwezigheid in het bedrijf.

Dat lijkt ons meteen het antwoord op de vraag: “waarom zouden we ons als organisatie hiermee bezighouden?” 😉 Wil je uitval, verzuimkosten en dalende motivatie vermijden? Dan is extra aandacht en ondersteuning voor vrouwen in de overgang nodig.

4 zaken die jij als leidinggevende of hr concreet kan doen

1. Informeer

Kennis is de eerste stap. Informeer jezelf, ook als man of vrouw in prime time. Onwetendheid is vaak een groot deel van het taboe, en de reden dat het zo moeilijk te doorbreken is. Als je weet wat (peri)menopauze precies is en wat de klachten zijn, herken je ze misschien sneller en kan je gemakkelijker het gesprek openen. Een infosessie met een menopauzecoach kan de brain fog rond het topic al grotendeels wegnemen. 😉 Klinkt interessant? Contacteer ons vrijblijvend.

2. Maak het bespreekbaar

Praat met je werknemers en laat weten dat open dialoog mogelijk is. Soms weten vrouwen zelf ook niet dat ze in de perimenopauze zitten. Of is het beangstigend dat hun lichaam plots anders reageert dan ze heel hun leven gewend zijn. Een onbevooroordeeld (en geïnformeerd) luisterend oor kan op zo’n moment veel doen. Een werknemer durft dan misschien sneller aan te geven wat écht zou helpen, of bezorgdheid te uiten rond haar functioneren. Uit onderzoek blijkt dat een portie (respectvolle) humor ook veel doet. 😉 Dus luister, erken en geef ruimte.

3. Denk actief na over aanpassingen

Soms zijn kleine, praktische aanpassingen al voldoende. Durf na te denken over:

  • flexibele werkuren of glijdende werkuren

  • extra pauzes of recuperatiemomenten

  • thuiswerk

  • temperatuurregeling: extra ventilatie, lichtere werkkledij, mogelijkheid tot aanpassingen temperatuur van een (eigen) kantoor of werkruimte, een plek aan een open raam, ...

  • mogelijkheid tot extra opfrissing

  • tijdelijke aanpassingen van taakinhoud

  • ...

Naast kleine ingrepen op de werkvloer is een algemene gezonde leefstijl ook helpend voor vrouwen met menopauze – en tout court voor iedereen. 😉

Mindfulness, meditatie, yoga of ademhalingsoefeningen kunnen helpen bij verhoogde stress. Ook gezonde voeding en voldoende hydratatie en beweging helpen om bepaalde klachten te verminderen.

Balans is alleszins belangrijk. Niet alles werkt voor iedereen even goed en niet alles is mogelijk op de werkvloer in functie van capaciteit en productiviteit. Behoud dus zeker die open dialoog en vraag wat het best zou helpen. Zie je niet meteen mogelijkheden? Schakel onze Vitality-experten in, zij kijken graag mee.

4. Veranker het in je welzijnsbeleid

Menopauze is een onderdeel van een breder kader van welzijn op het werk en duurzame inzetbaarheid. Het sluit bovendien perfect aan bij de doelstellingen van ‘CAO 104’ rond duurzame inzetbaarheid. Die cao vraagt werkgevers om werkbaar werk te creëren voor oudere werknemers vanaf 45 jaar. Door ook rekening te houden met de menopauze voorkom je uitval en behoud je waardevolle ervaring.

Samen langer aan de slag

De realiteit vandaag toont nog te vaak dat vrouwen in de menopauze niet voldoende ondersteund en begrepen worden op de werkvloer. Om iedereen langer, gezonder en gelukkiger aan de slag te houden, kan je je niet veroorloven om deze groeiende groep werknemers aan hun lot over te laten. Want wie investeert in het welzijn van élke werknemer, krijgt dat rendement dubbel en dik terug. Maak dus de goede keuze. 😉